Posty: 5 #1258255
|
Gospodarka światowa wykład 1
9.03.2013
test – termin będzie podany później
Pojęcie gospodarki światowej
to zbiorowość organizmów i instytucji funkcjonujących zarówno na poziomie krajowym jak i szczeblu międzynarodowym tzn. np. regionalnym, ponadregionalnym, bezpośrednio lub pośrednio zajmujących się działalnością gosp. oraz powiązanych ze sobą w pewien całościowy system poprzez sieć międzynarodowych stosunków ekonomicznych
Jest to system trwałych powiązań gospodarczych między krajami, obejmujący swym zasięgiem cały świat.
Jest kategorią ekonomiczną ujmowaną dynamiczne tzn. jako pewien system znajdujący się w ciągłym ruchu i rozwoju, ponieważ tworzące ją elementy ulegają nieustannym przemianom.
Kategoria ta ma jednocześnie charakter historyczny – mogła zaistnieć tylko na określonym etapie rozwoju historycznego, czyli wówczas gdy powstały i rozwinęły się jej elementy składowe.
Powstała, gdy powstał kapitalizm.
Każdy element jest osobnym systemem, wchodzi w skład całościowego systemu.
Wspolnota pierwotna – niewolnictwo- feudalizm-kapitalizm- socjalizm- gospodarka rynkowa
Struktura GŚ
jej struktura wyraża układ elementów i ich interakcje w ramach tego zbioru jako całości
Właściwością struktury gospodarczej jest jej budowa hierarchiczna, tzn. gospodarka regionalna jest całością sama w sobie i jednocześnie jest elementem gospodarki krajowej, która podlega takiej samej regule: jest jednocześnie całością i elementem gospodarki światowej.
Rodzaje struktur:
geograficzna (terytorialna, przestrzenna) – dotyczy wzajemnych powiązań elementów zbioru wyróżniających się miejscem występowania (położenie geograficzne kraju)
towarowa – relacje wymienne towarów produkowanych w poszczególnych krajach, wyróżnienie dostawców i odbiorców
instytucjonalna – dotyczy interakcji, powiązań zachodzących w sferze ułatwiającej lub utrudniającej rozwój obrotu gospodarczego różnego rodzaju usług (finansowych, bankowych, ubezpieczeniowych, transportowych), powiązań między organizacjami międzynarodowymi, bankami, przedsiębiorstwami.
Zmiany strukturalne w gospodarce światowej sprowadzają się do relokacji sił, odpowiednio do kształtujących się do warunków rynkowych.
Źródła zmian strukturalnych:
wprowadzenie i dyfuzja nowoczesnych technologii
wzrost światowego handlu i usług
oddziaływanie państwa na procesy restrukturyzacji
rozmieszczenie zasobów intelektualnych (wykwalifikowanej siły roboczej, instytutów naukowo-badawczych, wyższych uczelni, ich wyposażenia).
Podmioty współczesnej gospodarki światowej
Międzynarodowe organizacje gospodarcze
,,,
Więzi ekonomiczne łączące poszczególne podmioty GŚ:
handlowe
usługowe
produkcyjne
technologiczne
kapitałowe
Przedsiębiorstwa krajowe:
są uznawane za podstawowy podmiot GŚ
staja się podmiotem gospodarki światowej, gdy w związku ze swoją działalnością gospodarczą nawiązują i utrzymują znaczące międzynarodowe stosunki ekonomiczne z innymi podmiotami gospodarki światowej.
Motywy podejmowania przez przeds. działań internacjonalistycznych:
rynkowe
kosztowe
zaopatrzeniowe
polityczne
Często przedsiębiorstwa nie są w stanie w ogóle istnieć w izolacji od zagranicy – chodzi o powiązania handlowe jak i produkcyjne i technologiczne, a także powiązania finansowo-kredytowe i kapitałowe.
Etapy internacjonalizacji:
1. umiędzynarodowienie sfery wymiany. Dokonuje się poprzez eksport lub import
2. pełne wejście przez przedsiębiorstwo dotychczas krajowego na rynek zagraniczny poprzez podjęcie za granica produkcji towarów lub podjęcie tam innej bezpośredniej działalności gospodarczej, czego motywem może być np. chęć rozszerzenia skali produkcji lub ominięcie barier handlowych
3. globalizacja – całkowite umiędzynarodowienie przedsiębiorstwo
Przedsiębiorstwa międzynarodowe
korporacje transnarodowe – wszystkie aktywa w całości należą do przeds macierzystego, lecz zlokalizowanego w kilku krajach
korporacje wielonarodowe – przedsiębiorstwo macierzyste jest właścicielem tylko części aktywów korporacji
Geneza korporacji wielonarodowych
powstają poprzez zagraniczne inwestycje bezpośrednie. Lokowanie kapitału za granicą w celu uzyskania wpływu na działalność przedsiębiorstwa zagranicznego, w który się inwestuje albo tez z zamiarem dostarczenia dodatkowy środków przedsiębiorstwu, w którym inwestor kapitału ma już zagraniczny udział
poprzez rozbudowanie przedsiębiorstwa filialnego poprzez zaciąganie pożyczek w kraju jego usytuowanie lub na międzynarodowym rynku finansowym
Co sprzyja powstawaniu i rozwojowi korporacji transnarodowych
zdecydowana większość współczesnych przedsiębiorstw jest zorganizowana w postaci spółek akcyjnych, co ułatwia dokonywanie przekształceń strukturalnych i własnościowych, np. droga inwestycji kapitałowych
proces stopniowego umiędzynaradawiania ….
Gospodarki narodowe
to pewnego rodzaju struktura, w której sumuje się działalność gospodarcza przedsiębiorstw krajowych oraz korporacji transnarodowych, które włączyły dana gospodarkę narodową bądź jej działa w sferę swego działania.
Ważna rolę w powiązaniu gospodarki krajowej z międzynarodową odgrywa instytucja państwa. Spełnia ono określone funkcje organizacyjne i regulacyjne: w sferze polityki, bezpieczeństwa, społecznej, gospodarczej – oddziałując w większym lub mniejszym stopniu na każdą z tych sfer oraz kształtując zasady ich funkcjonowania ich strukturę i charakter.
Każde państwo prowadzi określoną politykę strukturalną, koniunkturalną, przemysłową, rolną, handlową, podatkową, finansową.
Międzynarodowe ugrupowania integracyjne:
są nowymi podmiotami gospodarczymi (30-50 lat)
mogą być formalne lub nieformalne
Międzynarodowe organizacje gospodarcze:
pełnią funkcje regulacyjne i kontrolne
regulacyjne polegają na ustanawianiu pewnych wzorców czy norm postępowania
niektóre organizacje prowadzą również bezpośrednią działalność polegającą na udzielaniu krajom członkowskim pomocy społecznej i humanitarnej: ONZ, FAO, UNICEF, WHO
pomoc w rozwoju handlu: WTO, UNCTAD
pomoc w rozwoju technicznym, gospodarczym, finansowym: UNIFO, Bank światowy
Tendencje rozwojowe gospodarki światowej
zmiana w dotychczasowym układzie sił między głównymi potęgami światowymi
modyfikacja treści i form sprawowania władzy, a także głębokie przekształcanie warunków życia ludzi
powoduje to postęp wielu grup społecznych i całych narodów. Jednak wielka jest także liczba ludzi, którzy żyją w nędzy i ubóstwie
na początku XXIw nierówności pomiędzy narodami i wewnątrz poszczególnych państw przybrały rażące rozmiar
pojawiły się zjawiska uznawane za prawidłowości gospodarki światowej: rosnąca otwartość gospodarki narodowej na rynek światowy i pozostałe gospodarki, umiędzynarodowienie postępu technicznego, obiektywizacja efektu naśladownictwa
prawidłowości te przyczyniają się do upodobnienie struktur ekonomicznych, modeli spożycia, reguł gry ekonomicznej, dyscypliny społecznej, z drugiej strony wpływają one na zróżnicowanie się gospodarek narodowych
gwałtownie rozwijające się czynniki techniczne spychaj na dalszy plan znaczenia czynników strukturalnych. Pośród nich malejące znaczenia ma posiadanie surowców ( z wyjątkiem surowców energetycznych)
ważne są czynniki koniunkturalne
ważne są banki komercyjne
powstają nowe centra ekonomiczne gównie w Azji Wschodniej i Płd
pozdr, Mari |